Kasteeldomein De Borght

Tekst van Kasteeldomein De Borght (https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/1470)

Kasteeldomein met prachtige park- en tuinaanleg, begrensd door Lakenmakersstraat, Nekkerspoel-Borcht en Platte Beek, afgesloten met smeedijzeren hekken ter hoogte van de Lakenmakersstraat. Het eigenlijke kasteel, gelegen op een volledig omgrachte, en aan drie zijden ommuurde aarden ophoging, staat middenin het domein, het voormalige neerhof ligt aan de Lakenmakersstraat nummer 6.

De zware omheiningsmuren met natuurstenen onderbouw, bakstenen opbouw, steunberen en de voormalige ophaalbrug (?), verwijzen naar de middeleeuwse oorsprong van de Borght, door sommige historici vereenzelvigd met het feodale slot van de Berthouts. Vast staat zeker dat de Borght in 1423 als domaniaal goed door Filips de Goede verkocht werd; in 1428 was ze eigendom van Ludovicus 'T Sallaert, modo De Donckere, schout van Mechelen, die ze liet herbouwen. Van dit 15de-eeuwse slot zijn verschillende afbeeldingen bewaard. In 1758 werd het gesloopt op de funderingen en enkele brokstukken na (bewaard in het Hof van Busleyden). Het huidige neogotische kasteel werd wellicht circa 1860 opgetrokken in opdracht van Ed. Van Doornick.

Speels opgevat, vrijwel rechthoekig gebouw van vier en drie traveeën en twee bouwlagen onder haakse zadeldaken (leien), geopend met dakkapelletjes en dakvensters in neogotische omlijsting; combinatie van lijst- en topgevels, geflankeerd door sierlijke hoektorentjes onder ingesnoerde spits, ranke pinakels en een iets zwaarder uitgewerkte noordwesthoek; gecementeerde, met schijnvoegen belijnde gevels (Euville kalksteen) verrijkt met natuurstenen omlijstingen en neogotische siermotieven.

Noordoostelijke voorgevel met geaccentueerde inkompartij in de as van de brug, gekarakteriseerd door de vooruitgeschoven hal met brede korfboogvormige doorbrekingen, bekronend balkon en verzorgd smeedwerk; op de aansluitende gevel staat het wapenschild van Philips Frans Petrus Roose, de laatste eigenaar van het vroegere slot.

De zonnige zuidoost- en zuidwestgevels met luifel van glas en metaal, de noordwestgevel met driezijdige erker gericht naar de ondergaande zon. Eenvoudige segmentboogvensters, alternerend met onder meer rechthoekige torenvenstertjes, een spitsbogig topvenster, spiegelboogvormige erkervensters; noordwestzijde met dienstingang.

Interieur: souterrain met betegelde wanden en troggewelven waarin keuken, voorraad- en wijnkelder en centrale verwarmingsinstallatie zijn ondergebracht. Bel-etage met ruime inkomhal (mozaïekvloer) en trapzaal aan noord- en oostzijde; zuidzijde met suite van drie salons, met spiegelglasdeuren, originele stucwerkplafonds, witmarmeren second-empire-schouw met ijzeren haardplaat, hoekschouwtjes, dienstlift en schrijnwerk uit het derde kwart van de 19de eeuw. Tweede bouwlaag met gelijkaardig ingedeelde slaapvertrekken met uitgewerkte houten binnendeuren (paneelwerk, bladmotieven).

Slotgracht met houten boogbrug met smeedijzeren leuning en overblijfsel van voormalig spui; het spuihuis zelf werd gesloopt.

Aan oostzijde, buiten de slotgracht gelegen tweeledige ronde toren (voormalige kapel?) met neogotisch uitzicht doch oudere kern; baksteenbouw met gebruik van zandsteen voor de onderbouw; voormalige kegelspits, vervangen door plat dak met omlopende tandlijst en kantelen; spitsbogige en licht getoogde muuropeningen onder meer neogotische deur; recente glas-in-loodramen. Aan zuidzijde, portierswoning: rechthoekig dubbelhuis van drie traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (mechanische pannen), samen met huidig kasteel gebouwd.

Bijgebouw in het noorden (neerhof, hovenierswoning), met 17de-eeuwse kern, aangepast door H. Storms, in samenwerking met de architecten E. Welch en J. Roosemont; verankerd bak- en zandstenen woonhuis met schuur, van vier traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak; grotendeels bewaarde balklagen, dakgebinte en schoorsteen, gedeeltelijk bewaarde rode tegelvloer; de lagere aanbouwsels zijn van recentere datum. Nieuw afdak met oude moleninstallatie, afkomstig van Nijlen.

  • Kadaster Antwerpen, Mutatieregisters Mechelen, schetsen, 1859/7, 1860/13, 1909/33.
  • BERLEMONT F.A., Mechelse Kronieken van het jaar 1 tot 1945, Brussel, 1975, 324.
  • Informatie verstrekt door de eigenaar.

Bron: KENNES H., PLOMTEUX G. & STEYAERT R. 1995: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Antwerpen, Arrondissement Mechelen, Kanton Mechelen, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 13n2, Brussel - Turnhout.
Auteurs:  Plomteux, Greet
Datum:
De tekst wordt ter beschikking gesteld door: Agentschap Onroerend Erfgoed (AOE)


Je kan deze tekst citeren als: Inventaris Onroerend Erfgoed 2024: Kasteeldomein De Borght [online], https://id.erfgoed.net/teksten/1470 (geraadpleegd op ).